Schipstalbroek (Rotselaar)

Kort

De schepen, die werden opgehouden om de diepgang ervan te controleren, werden vastgelegd of ‘gestald’ aan een stenen paal langs de kant van Werchter: vandaar de naam ‘schip-stal’.

Duiding

Het Schipstalbroek is het deel van de Demerbroeken langs de kant van Rotselaar tussen de Winge en de Oude Demer. Een 600 meter lange verlande oude bedding van de Demer, die tot 1976 de grens vormde tussen Rotselaar en Werchter. De oudst gevonden vermelding dateert uit 1387 (Sceepstal). De naam houdt verband met de scheepvaart op de Demer, tot diep in de 18de eeuw een belangrijke waterweg voor vrachtvervoer tussen Mechelen, Diest en via de Kleine Gete zelfs tot in Zoutleeuw. De Demer zag er vóór de moderne rechttrekkingen en kanalisering helemaal anders uit: het was een traagstromende rivier met tientallen lusvormige meanders en grote verschillen in breedte en diepte. Vooral ter hoogte van het Schipstalbroek was de rivier erg ondiep. Schepen die te zwaar geladen waren konden vastlopen en zo het vrachtvervoer ernstig belemmeren. Daarom werd de diepgang van de schepen gecontroleerd: dat gebeurde aan de hand van peiltekens op de boeg. Schepen die de rivier stroomopwaarts opvoeren werden ter hoogte van het Schipstalbroek opgehouden om de diepgang te controleren. De schepen werden vastgelegd of ‘gestald’ aan een stenen paal langs de kant van Werchter: vandaar de naam ‘schip-stal’.

Het ‘Schepstal Broeck’ op een kaart uit 1767, tussen de Winge en de verlande Oude Demerbedding (‘Le Lit du Vieux Demer’). (Brussel, Algemeen Rijksarchief)

Informatie: dr. Bart Minnen, historicus verbonden aan de KU Leuven.